Ausbausprache - Abstandsprache - Dachsprache
Articulu in nugoresu ![]()
Ausbausprache - Abstandsprache - Dachsprache est un'istrumentu isviluppau in materia de sotziulinguistica pro che dare analisi a sar limbas e dialettos, e abberguare si un'idioma si pode' cussiderare che limba o dialettu.
Est un'imbentu de Heinz Kloss, ch'à' fattu impreu de numenes a manera de faches craresa pro su chi pertoccana duos criterios: su primu tratta' de sa funtzione sotziale de cust'idioma, e s'atteru imbetze de su profilu linguisticu in sese.
Su faveddu "Ausbausprache" serbit a inditare un'idioma chi tenet unu vocabolariu, una grammatica e ortografia fattas a istandard, chi si nde fachet impreu in s'amministrassione prubbica e dontzi campu 'e sa sotziedade: duncas es' sa limba ufitziale de istadu a s'ispissu. Imbetze, s'idioma chi si nara' non-Ausbausprache es' s'allega de su contestu informale, chi no tene' tradissione literaria peruna e b'est in sa fromma orale ebbia.
Sa limba abstand (Abstandsprache) no presenta' nudda a cummone chind un'attera e, duncas, no si pode' cussiderare che dialettu: piccamus a esempru sa limba basca.
Su Dachsprache est un'idioma chi serbi' che istandard pro parare fronte a sa presentzia 'e dialettor varioso ch'est impossibile a los cumprendere tottus.