Cantu a tenore

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
Bae a: navigadura, chirca


Ozieri-Stemma.png
Articulu in logudoresu
Ozieri-Stemma.png

Su tenore de Ulìana

Su cantu a tenore, ki est unu cantu polifònicu, est s'espressione musicale prus antiga de sa Sardigna e est sa proa de s'esistèntzia in s'ìsula de sa pràtica polifònica, giai dae èpocas antigas. Cufforma a su giassu, leat su nùmen de qussertu (in Mamuyada e in sa Baronia arta), cuncordu (in Cùllieri, Santu Lussurzu, Fonne, in sa Barbàgia de Ollolai, in Bolòthana e Orane), cuntratu (galu in Fonne e Sèneghe), cuntzertu o cuncertu in su Guilcier e in su Barigadu.

Sos cantadores sunt bator: su Bassu, sa Contra, sa Mesu Boghe, sa Boghe. Sunt postos a chircu rapresentende, gasi, sa forma architetònica prus importante de tzivilidade de sa Sardigna: su nuraghe.

Duas de sas boghes, su Bassu e sa Contra, sunt guturales e sunt sas chi dant a su cantu a tenore particularidade e peculiaridade.

Su Bassu cun unu sonu grae e profundu mantenet sa matessi tonalidade de sa boghe solista. Sa Contra est una cuinta subra de su Bassu e at unu sonu prus liniare, metàllicu e prus pagu vibradu. Contra e Bassu paris, faghent su sonu onomatopèicu "Bim Bam Boo" e non mudant mai nota in antis de su tzinnu de sa boghe solista.

Sa Mesu Boghe chi irrichit su cantu cun virtuosismos de sa boghe, mutidos "giradas", si aunit a sas duas boghes guturales faghende in paris unu acumpanzamentu armònicu pro sa boghe solista, chi ghiat su tenore intonende e cadenzende su cantu belle totu in manera sillàbica.

Est diftzile meda a istabilire sas origìnes de su cantu a tenore ki, a párrer de unos cantos, diat dever ténner prus de 4000 annos.

Su cantu a tenore diat parrer ligadu a sa bida pastorale, a sa solidade de su pastore in su sartu cun su bestiàmen e cun sa natura matessi. Diant esser sos animales ei sa natura chi ant ispiradu sas boghes. Diat poder esser chi sa Contra siat nàschida dae s'istrochidura de sa berbeghe, su Bassu dae sa 'e sa baca e sa Mesu Boghe dae sa 'e su bentu.