Faeddu saligheresu

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
(Reindiritzadu dae Dialetu aligheresu)
Bae a: navigadura, chirca

Ozieri-Stemma.png
Articulu in logudoresu
Ozieri-Stemma.png

Sa tzidade de S'Alighera, in ue si diat faeddare s'aligheresu

Su Saligheresu (in catalanu alguerès, pronuntzia curretta /algares/) est una variante de su catalanu orientale chi si faeddat in sa tzidade de S'Alighera (in catalanu L'Alguer).

Cuntènnidu

[acontza] Reconnoschimentu de sa limba catalana in S'Alighera

S'aligheresu est reconnottu dae s'istadu italianu e dae sa regione autonoma de Sardigna che limba de minoria. A propositu, s'art. 2 comma 4 de sa L.R. supra de s'avaloramentu de sa curtura e limba de Sardinna reconnoschet su catalanu chin custas paraulas:

« La medesima valenza attribuita alla cultura ed alla lingua sarda è riconosciuta, con riferimento al territorio interessato, alla cultura ed alla lingua catalana di Alghero, al tabarchino delle isole del Sulcis, al dialetto sassarese e a quello gallurese»


[acontza] Datos istoricos

Sa presentzia de su catalanu in S'Alighera est un'impositzione chi risalit a su seculu de battordichi cando sos invasores catalanu/aragonesos, pustis de una rebellia de sa populatzione de su logu, aiant catzadu sos sardos a fora e nch'aiant postu imbetze zente chi beniat dae sa Catalogna; tando sa tzidade si fit aunida chin sa corona de Aragona, sos catalanos teniant totus sos postos de s'aministratzione ei sa populatzione sarda chi bi colaiat a inie, custa limba, finiat de l'atzetare. Acco chi duncas s'aligheresu, mantesu biu dae sa zente in su cursu de s'istoria sarda e isoladu dae su logu originariu, a un'ala presentat paraulas anticas chi in sa Catalugna etotu no s'impitant prus e a un'atera si bi resessit a agatare una tzerta influentzia bennida dae sas limbas printzipales de s'isula, dae s'internu (su sardu) e dae s'esternu (s'ispagnolu a primu e s'italianu a pustis).

[acontza] Difusione

Su saligheresu, sigund' 'e una tzerta istima, lu diat faeddare su 30% de sos aligheresos e lu diat cumprendere su 65% de issos. A dontzi modu, b'at de narrere chi su catalanu puru in passadu beniat faeddadu petzi in sa tzidade intra moenia ei in costera, sende su chirru de campagna sardufaeddante; b'aiat dicotomia intra sos chi teniant su sardu che limba mama, massajos e pastores, e sos chi teniant imbetze sa catalana, piscadores. A dies de oe s'aligheresu s'agatat in dificurtade manna, sende postu che un'isula lingustica a intro de un'atera e cussiderande sos aligheresos etotu sa limba issoro comente cussa de sos poberos (No volguerà que mon fill parlaria la llengua de los pobres, naraiant sas mamas ch'aiant cherfidu imparare a sos fizos sa limba de sa "zente ricca"), e a resurtu de custu protzessu s'iscumbatat chi sos antzianos sighint a la mantenner galu bia, allegande sos zovanos petzi s'italianu. Pro chircare de no lu lassare morri-morri, b'at in tzidade atividade manna chin sa presentzia de sotzios curturales, un'iscola inue s'aligheresu s'imparat, zornales e puru zassos peri sa retza iscritos in tale limbazu.

[acontza] Cullegamentos de fora

Ainas personales
Nùmene-logos

Variantes
Atziones
Navigadura
comunidade
Ainas
Àteras limbas