Abe

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.

àbe, nf: abi, àbia, ape zenia de babbautzu (upm) in colore de castanza, cun sas alas, chi faghet a chedha manna (puzone) siat desesi e siat pesadu e contivizadu in sos casidhos pro su mele, sa chera e àteros produtos; s'abe si distinghet in tres castas: abe fémina (abi maista), sa chi triballat mescamente chirchendhe su durche in sos fiores (e punghet puru, ca zughet s'agu e in su casidhu podet tenner s'impreu de sa difesa), abe mascru (abe manna), bonu solu pro inzendrare sa cria de s'abe reina, s'abe reina (abiera), chi faghet sa cria (abrudhu) e cumandhat totu su puzone; s'abe faghet desesi in tuvas de àrbure (casa), ma pruscatotu la contivizan in casidhos de ortigu o de linna fatos addatos pro collire su mele / sa cria = su fedu nou chi depit nasci; abe casidhera = de casidhos; scussua = puzone de abe chi, si no si ’ochit s'abe reina (noa o betza, segundhu), candho naschet su puzone nou lassat su casidhu e si fuit a fagher un'àteru nidu abba 1 csn: esser chei s'abe de sos casidhos = triballantes meda; andhare che puzone de abe = abarrai sempri in movimentu; biri s'abi in celu = bider bene meda; abe mascru (nâdu in suspu de unu) = mandronatzu, chie istat ammandronadu ispetendhe chi triballen sos àteros candho s'abe punghet, cun sa puntura bi lassat sa mata ¸ sa mata chei s'abe che li fàlede! ¸ scugurrau boliast de una sciurma de abis! ¸ in sos fiores bi est s'abe paschendhe totu impodhinada 2. tengu una múida a conca chi mi parit de portai una scursur'e abis ¸ feminas chi si presumin in gradu: bidu conca de soldadu curren che abe a su moju! (G.Ruzzone) ¸ andhat che puzone de abe ¸ si betat che abe a moju ¸ mandrone, no ses chei s'abe de sos casidhos, no!Abi, Abis prb: dae s'abe dulcura e salude crp, apis mellifica.