Istiu de Santu Martine

S'istiu de Santu Martine est su nùmene impreadu pro inditare unu perìodu atonzale eventuale in ue, a pustis de sas primas astragadas, si presentant cundissiones crimàtigas de tempus bonu e alore relativu. In s'emisfèriu australe, custu fenòmenu si podet dare intre s'agabu de abrile e su cumintzu de maju. Su nùmene de Istiu de Santu Martine est cumpartzidu cun su prus de sas àteras limbas noulatinas, in sos paìsos angrusassones est mutidu “Indian Summer”, cando ch'in unas cantas limbas isravas, intre sas cales b'est su russu, si narat “Babe Leto”.

Santu Martine si festat s'11 de santandria.

Tradissionarmente, in cussas dies s'abrint sas cubas pro sa prima degustadura de su binu nou, chi a s'avesu est cumbinadu cun sa prima castanza. Custa tradissione est tzelebrada finas in una poesia famada de Giosuè Carducci, chi su tìtulu est, difatis, “Santu Martine”:

« Sa neula in sos montigros ratos S'àrtiat moddinende, E suta de su bentuestu Zuilat e inàrbinat su mare;

Peroe peri sas carreras de sa bidda Dae sa gurgulliadura de sas cobedinas Colat su fragu aspru de sos binos Pro alligrare sas ànimas.

Fùrriat in truncheddos allutos S'ischidone ischintiriddende: Est su cassadore fruschiende In su limenarzu abaidende torra Intre sas nues rujastras Cheddas de puzones nieddos, Che pessamentos esillados, In su migronzu serencu. » (Santu Martine; Giosuè Carducci)

“Istiu de Santu Martine”, de su 1.857, est finas unu de sos contos prus fontomados dae Adalbert Stifter s'iscritore de su realismu austrìagu. Non b'at peruna acapiadura intre s'istiu de Santu Martine e sa fràsia idiomàtiga sarda “Neghe de Antine, neghe de Martine”.