Jump to content

Juanne Corbeddu Salis

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
« Unu nùmene aiat brincadu dae sos retzessos de sa memòria mea, mi fiat curtu subra de sa lavra. -Corbeddu? -Issu etotu- E su capitanu m'aiat porridu su cartone. - Belul tipu, beru?

E deretu mi s'incrarant a sa mente sas bellas venturas de custu Rei de sa mantza; sa figura sua sola abarrada finas a eris ingeniada, in sa truma de sos àteros delincuentes vulgares, pro no isco cale sentidu orgolliosu de caballeria medievale. »

(Giulio Bechi, Caccia grossa[1])
Juanne Corbeddu

Juanne Corbeddu Salis (Ulìana, 16 de Abrile 1844 - Orgòsolo, 3 de Cabudanne 1898) est istadu unu bandidu sardu, famadu in sa cronaca e in s'istoria de su fenomenu de su banditismu in Sardigna de s'acabu de su seculu 800.

Annomenadu cumente su Rei de sa mantza o Rei de su padente pro s'autoridade arreconota a issu dae sos abitantes de su logu, si nche aiat accanidu in su territòriu de sa Barbàgia dende·si a sa mantza in su 1880 a pustis de èssere istadu incurpadu (fortzis in manera ingiusta) de sa fura de unu capu de bestiàmene. A pustis de una longa sèrie de reatos (de sos àteros s'assaltu a sa diligenza Nùgoro-Macumere, in su 1887), si fiat amparadu in una gruta naturale in su Supramonte de Ulìana (gruta chi oe, pro issu, est mutida Gruta Corbeddu e est visitabile).[2]

S'intrada de sa gruta fiat cuada dae una stalagmite rimovibile: su bandidu la bogaiat pro colare e a pustis de s'èssere pro metade intradu in unu strintorzu belle verticale longu una pariga de metros e largu prus pagu mesanu, la torraiat a pònnere a su logu suo curende de nde fàghere siddare sas fraturas. Chie lu tenneret persighitu finas in sa gruta non si diat èssere assupridu e non diat àere pessadu a un'operatzione de su gènere. In sa gruta de sighida sunt istados atzapados repertos chi testimòniant presèntzia umana in Sardigna in su Paleolìticu superiore. In cuddu logu, abbandonada cada faina criminale, aiat cumintzadu a acumprire su rolu de patzificadore e àrbitru in sas contierras: li fiat atribuida una manna sabiduria.[3]

Fiat devènnidu famadu pro s'irrobatòriu a sos disacatos de su Majore Michele Angelo Giorgio Spada, cumandante de sos Carabineris in Tàtari . In su 1894 aiat collaboradu cun sas autoridades comente a trattadore pro lu dao de duos cummertziantes de linnàmene frantzesos, Louis Paty e Regis Proll, chi fiant istados secuestrados in su territòriu intre Seulu e Aritzu. Aiat refudadu sas ventimila liras chi li fiant istadas promìtidas comente a acumpensu pro su contributu suo. In cumpensu perou li fiant istados donados deghe dies de permissu e aiat pòdidu tando torrare a Ulìana e zirare pro sa bidda chentze istorbu.[2][4]

In su 1898 fiat istadu inghiriadu dae sos carabineris subra de sos montes de Orgòsolo paris cun unu àteru bandidos a Antoni Congiu, e a unu pastore de dòighi annos. Mentras intentaiat de isfugire a sa catura, fiat istadu corfidu e ochidu dae su tiradore seberadu Aventino Moretti cun una fusilada a s'ischina. Paris cun issu fiat istadu ochidu su pastore minore mentras Congiu aiat resèssidu a fuire. Sa mantza de Corbeddu fiat durada bene degheoto annos.

  1. Caccia Grossa, p. 72.
  2. 1 2 Banditi sardi: Corbeddu Salis Giovanni, detto “il re del bosco”, in contusu.it, 11 Feb 2012. URL consultadu su 9 Nov 2018.
  3. Sardegna Cultura - Periodi storici - Prenuragico, in sardegnacultura.it. URL consultadu su 20 settembre 2011.
  4. Faddina in sos riferimentos: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "autogenerato1".