Pane fratau

Custu artìculu est iscritu cun sa grafia

Limba Sarda Comuna

. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:

Su pane fratau est unu pratu traditzionale de sa Sardigna, preparadu prus che totu in sa regione de sa Barbàgia e in sa parte tzentrale de s'ìsula.^[1] A bortas s'agatat iscritu cun dòpia T, "frattau", cunsiderada faddina dae is ùrtimas propostas de norma pro su sardu^[2]^[3]^[4].

Orìgine

Is pastores, chi in antis de s'arbèschida andaiant a su traballu, poniant su pane carasau, chi est in sa base de sa retzeta, in sa taschedda, unu zàinu de pedde, in paris cun casu berbeghinu e abba. Custu fiat su màndigu pro sa die. A s'interinada, furriende a domo, su pane cunservadu de custa manera su faghiat a farfarùgia (fratau) a intro de sa taschedda. Custu non si fuliaiat: si poniat a modde in su brou o in s'abba callente, cundidu cun unu pagu de bànnia, su casu berbeghinu abarradu e mandigadu a chenare. A custa retzeta oe s'agiunghet un'ou, buddidu o frissu^[5].

Su pane fratau est unu màndigu fatu de ingredientes simpres, comente oos, pane carasau, bànnia de tomàtiga, ògiu de olia e casu berbeghinu. Is traditziones subra de sa preparatzione de su pratu vàriant a segunda de sa zona; pro nàrrere, mentres in sa Gaddura si faghet cun custos ingredientes isceti, in Barbàgia s'impreant fintzas erbas aromàticas, comente a pedrusèmene, romasinu e tzicòria, pro dare prus gustu.

Duas sunt is traditziones in contu de s'orìgine de custu pratu:

Est nàschidu cun s'arribu de sa segunda gherra manna: pro parare fronte a s'iscassesa de màndigu, is massajos impreaiant su pagu chi teniant a disponimentu.
Una legenda narat chi siat istadu imbentadu comente a pratu de presentare a su re Umbertu I: duas fèminas, pro sa presse e pro su ritardu, durante una bìsita de su re in Sardigna, ant chircadu de s'arrangiare cun su chi aiant agatadu pro dare forma a unu pratu de presentare a su monarca. Sunt andadas curre-curre a pigare cunserva de tomàtiga, duos oos in su puddàrgiu, basile e chibudda dae s'ortu e in fines unu pagu de pane dae sa muschitera, preparende in fines totu in presse. Si narat chi su rei apat agradèssidu meda su pratu e chi su nòmine bèngiat dae "casu fratadu", cumponente importante de su màndigu.

Riferimentos

↑ Ditzionàriu in Línia: Fratau, in ditzionariu.nor-web.eu. URL consultadu su 12 ghennàrgiu 2026.
↑ Regione autònoma de Sardigna, LIMBA SARDA COMUNA - Normas linguìsticas de referèntzia a caràtere isperimentale pro sa limba sarda iscrita de s'Amministratzione regionale (PDF), p. 14. URL consultadu su 12 ghennàrgiu 2026 (archiviadu dae s'url originale su 27 santugaine 2020).
↑ Acadèmia de su Sardu, Su Sardu Standard.
↑ Comitau “Abbia a unu sardu comunu”, Limba de Mesania po s’unidade de sa limba sarda (PDF), p. 20.
↑ Alessandra Guigoni, Cibo identitario della Sardegna, Ortacesus, Nuove Grafiche Puddu, ISBN 9788896094273.

Bibliografia

Beppe Bigazzi, Giuseppina Bigazzi, 365 giorni di buona tavola, Giunti Editore, 2011, p. 280, ISBN 88-09-76547-8.
Demetra, Sapori di Sardegna. Pane, mirto, dolcetti e..., Giunti Editore, 2005, pp. 28-29, ISBN 88-440-3008-X.
Musica Maestro! Patate di Gavoi!.
Il pane carasau. Storie e ricette di un'antica tradizione isolana, Perugia, Graphe.it edizioni, 2014, ISBN 978-88-97010-62-3.

[1] Ditzionàriu in Línia: Fratau, in ditzionariu.nor-web.eu. URL consultadu su 12 ghennàrgiu 2026.

[2] Regione autònoma de Sardigna, LIMBA SARDA COMUNA - Normas linguìsticas de referèntzia a caràtere isperimentale pro sa limba sarda iscrita de s'Amministratzione regionale (PDF), p. 14. URL consultadu su 12 ghennàrgiu 2026 (archiviadu dae s'url originale su 27 santugaine 2020).

[3] Acadèmia de su Sardu, Su Sardu Standard.

[4] Comitau “Abbia a unu sardu comunu”, Limba de Mesania po s’unidade de sa limba sarda (PDF), p. 20.

[5] Alessandra Guigoni, Cibo identitario della Sardegna, Ortacesus, Nuove Grafiche Puddu, ISBN 9788896094273.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]