Çatal Hüyük
Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
Çatal Hüyük est una zittade neolitica de s'Anatolia, in Turchia, fundada in su 6500 a.C.. Sa ziyttade est istada iscoperta dae sos archeologos a sa fine de su decenniu 1950, dapoi in su 1961 e in su 1965 at iscavadu s'archeologo James Mellaart.
[acontza] s'Urbanistica
In sa zittade de Çatal Hüyük sas domos sun attaccadas a pare e sa copertura est a terrazza. A sas domos s'intraiada pro su pius dae sas terrazzas, su cullegamnetu a terra avveniat pro mesu de una iscala chi si podiat ritirare. Tra una domo e i s'attera bi fin sas cortes inue bi fit su bestiamine: crabas e airveghes. Sa terrazzas fini meda importantes pruite in cue si faghian guasi tottu sas attividades de domo e in pius fit su puntu de passazzu pro andare dae una domo a s'attera. Custa organitzazione urbana, cun sas domos chena jannas a pianu terra, fit unu sistema de difesa dae attaccos o intrusiones de omines o animales.
[acontza] sas Domos
In Çatal Hüyük sa' domos fini divisas in duas cameras. In sa pius manna, in centru, bi fit su foghile e in tundu sos sezzidosos e pianos rialzados pro drommire, in d'una parete bi fit su furru pro cogher su pane e i sos alimentos. Sa camera minore fit usada pro arribare sa provvistas de su manigu. In zertas cameras sun istadas agatadas paretes decoradas cun pitturas e bassorilievos supra su ghiju, e fortsis custa fini dedicadas a cultos religiosos. Tra sos repertos sunu de signalare sas ceramicas e sos oggettos in pedra, subra tottu ossidiana, chi fit bundante in cussa regione.
[acontza] su Cultu 'e sos Mortos
Sos abitantes de Çatal Hüyük sepultaian sos ossos de sos mortos, mascios e feminas distintos, sutta su lettu. Pero custos, prima de esse sistemados intro 'e domo, sos cadaveres benian lassados a s'aria pro chi sos unturzos epperen devoradu sa petta. Custu sistema est usadu ancora in India e in Persia, inue sos mortos sunu lassados in sas Turres de su selenziu.