Istrumadura

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
Jump to navigation Jump to search

Flag of Sardinia, Italy.svg
Artìculu in LSC
Flag of Sardinia, Italy.svg

Ses diagrammas de istrumadura in tapas diferentes

S'istrumadura est unu trèmene mèigu pro designare s'interrùmpida de s'ingraidèntzia pro mèdiu de sa bogadura de su fedu in antis chi custu siat vivìbile intre sa de 20 e sa de 28 chidas. Podet èssere ispontàneu o induidu. S'istrumadura ispontànea est sa pèrdida de su fedu chentza de interventu umanu perunu. Podet èssere atzidentale (pro neghe de un'infetzione, unu corpu, una toscadura, una nèsiga de su fedu…) in una persone chi giai at tentu ingraidèntzias normales, o regulare cando una malformatzione, unu difetu ormonale o cale chi siat àtera càusa faghet impossìbile chi su fedu potzat crèschere normalmente. S'istrumadura induida o istrumadura provocada est su resultu de sas atziones cumintzadas cun s'intentzione de interrùmpere s'ingraidèntzia.

Si faeddat de istrumadura terapèutica cando, intre àteros, sa sighida de s'ingraidèntzia o su partu signìficant unu riscu grae pro sa vida de sa mama, pro evitare sa nàschida de unu pipiu cun una maladia connàschida o genètica grave fatale o chi ddu cundennet a patimentos o disabilidades graes meda, o pro minimare su nùmeru de fedos in ingraidèntzias plùrimas fintzas a unu nùmeru chi fatzat su riscu atzetàbile.

In su casu de ingraidèntzia non disigiada, si podet provocare s'istrumadura, cando sa fèmina detzidet ca non podet o non cheret tènnere su pipiu pro resones personales, sotziales, psicològicas o de salude mentale. Custos critèrios podent èssere legìtimos o non segundu su marcu legale chi currispondet. Praticadu dae professionistas de sa salude abilitados e cumpletadu cando pretzisu cun apògiu psicològicu e sotziale, su riscu de complicatziones sanitàrias o psicosotziales est mìnimu. Custa forma de istrumadura provocada a s'ispissu est matèria de cuntierras èticas e de impedimentos legales. In sos paisos de s'Unione Europea est autorizadu, intro sos lìmites de sa lege.

S'istrumadura clandestina,sende chi est esecutada dae personale non sanitàriu, a s'ispissu chentza de mesuras de igiene apropiadas, o chentza de una preparatzione o una sighidura adatos, est una de sas càusas printzipales de morte in fèminas giòvanas, mescamente in sos paisos prus pagu isvilupados. In totale, cada annu morint unas 70.000 fèminas pro custa resone, mescamente in Àsia, in ue si produit su 55% de sas istrumaduras clandestinas.