Jump to content

Ermafroditismu

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
Custu artìculu est iscritu cun sa grafia Limba Sarda Comuna. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:

campidanesu · logudoresu · nugoresu

Sìmbulu de s'ermafroditismu

S'ermafroditismu est una cunditzione caraterizada dae sa presèntzia in un'èssere biu de òrganos reprodutivos funtzionales de is duos sessos, masculinu e femininu.[1][2]

S'ermafroditismu podet èssere simultàneu o secuentziale. In su primu casu s'organismu tenet ambos duos sessos durante totu sa vida fèrtile, mentras chi in su segundu càmbiat de sessu in su tempus. Chi s'organismu est masculinu e a pustis si faghet fèmina, est protàndru. Si sutzedet a su revessu, est un'organismu protogìnu.​[3] Sa majoria de sos ermafroditas secuentziales petzi càmbiant de sessu una borta, mancari s'agatet carchi ispètzie chi ddu podent fàghere prus bortas.[4]

S'istrategia reprodutiva de s'ermafroditismu est ideale pro animales a chi costat agatare àteros èssere pro s'aparigare, chi siat pro s'hàbitat in ue bivent, pro sa densidade de populatzione bàscia, pro s'isulamentu o sa mobilidade lenta. S'isvantàgiu chi a s'àtera banda rapresentat est una efitzèntzia minore in is tareas reprodutivas pro neghe de sa farta de ispetzializatzione.[5]

Si narat ca sa majoria de sos ermafroditas non siat funtzionale, ca mancari est possìbile, est pagu comunu (susetotus in is animales) chi acontesset s'autofecundatzione, sa cale s'agatat a berus petzi in unu nùmeru limitadu de ispètzies ermafroditas.[6]

No est de cunfùndere cun su pseudoermafroditismu, chi descriet is animales chi internamente tenent órganos reprodutivos de unu sessu pero esternamente cumparent comente chi portent òrganos de su sessu opostu.​

Ispètzies ermafroditas[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]

S'ermafroditismu est rapresentadu ampramente intre is prantas cun frores (angiospermas). In is animales s'ermafroditismu beru a mèdiu de reprodutzione s'agatar in is invertebrados comente s'istedda de mare,​ sintzigorros​ e tziringones; e, in pisches vàrios.[7] Esempros de ermafroditas secuentziales, chi benint a èssere sas ispètzies chi cambiant de sessu durante su cursu de sa vida, sunt pisches de famìlia Centropomidae de Serranidae.[8][9]

Ermafroditismu in s'ispetzie umana[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]

In is umanos s'agantant prusaprestu casos de pseudoermafroditismu, mentras ca s'ermafrodismu a berus est una cunditzione rara meda. Su tèrmine mèigu ermafroditismu s'àplicat a is casos cun gònades cun tessidu de ambos is sessos in proportziones vàrias, dae chi in parte cuntenent follìculos ovàricos e tùbuols seminìferos in sa matessi gònade (ovotestis). Nointames est istada averiguada in is umanos sa capatzidade de prodùire òvulos e ispermatozoos in paris tempus, giai ca tìpicamente unu de is duos tipos non s'isvilupat in manera curreta.[10]

Riferimentos[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]

  1. (EN) hermaphrodite, in merriam-webster.com.
  2. (ES) hermafroditismo, in biodic.net.
  3. (ES) Sexo fácil: Animales hermafroditas, in mundobiologia.portalmundos.com. URL consultadu su 4 nadale 2021 (archiviadu dae s'url originale su 25 ghennàrgiu 2012).
  4. (ES) Como se reproducen los Peces, in clubdelamar.org. URL consultadu su 4 nadale 2021 (archiviadu dae s'url originale su 21 santandria 2011).
  5. (ES) Sexo fácil: Animales hermafroditas, in mundobiologia.portalmundos.com. URL consultadu su 4 nadale 2021 (archiviadu dae s'url originale su 25 ghennàrgiu 2012).
  6. (ES) Sexo fácil: Animales hermafroditas, in mundobiologia.portalmundos.com. URL consultadu su 4 nadale 2021 (archiviadu dae s'url originale su 25 ghennàrgiu 2012).
  7. (ES) Como se reproducen los Peces, in clubdelamar.org. URL consultadu su 4 nadale 2021 (archiviadu dae s'url originale su 21 santandria 2011).
  8. (ES) Como se reproducen los Peces, in clubdelamar.org. URL consultadu su 4 nadale 2021 (archiviadu dae s'url originale su 21 santandria 2011).
  9. (ES) Cambio de sexo en animales, in ciencia101.com. URL consultadu su 4 nadale 2021 (archiviadu dae s'url originale su 10 ghennàrgiu 2010).
  10. (EN) G Krob, A Braun, U Kuhnle, True hermaphroditism: geographical distribution, clinical findings, chromosomes and gonadal histology, in Eur J Pediatr., ghennàrgiu 1994.

Artìculos in ligòngiu[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]

Àteros progetos[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]