Editto delle Chiudende
Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
| « Tancas serradas a muru,
fattas a s’afferra afferra, si su chelu fit in terra, che l’aian serradu puru » |
|
S’editto delle chiudende, fiat una reforma agraria chi, emanada in su 1820 da su re de Sardigna Vittorio Emanuele I, at permissu in Sardigna de faghe’ sas tancas serrende sos terrinos, chi finas a tando fini a cumone. Gai est istada introdotta sa propriedade privada, cun s’iscopu de modernizzare (mezorare) e iviluppare s’agricoltura.
Reformas de degai fini istat fattas in ateras partes de s’Europa, comente a esempiu in s'Inghilterra, ue sas tancas fin jamadas enclosures. Su fattu est pero chi in Sardigna, sa reforma agraria de sos sabaudos, non aiat tentu contu de su fattu chi non si podiat faghere sa propriedade perfetta pruite bi fit ancora su feudalesimu.
In zestas biddas de s'isola (in Logudoro e in Campidanu) sa leze calicunu l’aiat accosta cun s’iperanzia de mezorare, finas pro fu fattu chi b’aiat meda massaios e, serrendesi su logu, podian istare pius serenos ca no bi fit su periculu chi b’intrerana bestiamine, ma custos fini pagos, sa mazore parte de sa zente non fit cuntenta.
In sas Barbagias e in Ozzastra sa cosa non fit azzettada pro nudda pruite privatizzende sos terrinos, chi poi fini sos pasculos, sa risorsa principale de sa zona issoro, sos pastores aian ite malu passare. A manu a manu chi sos cambiamentos benian postos in essere, sas protestas e sas aziones de sabottaggiu aumentaian. Zente meda, chi fit restada chena nudda, aiat cominzadu a bandidare. Tando sos Sabaudos aian modificadu s’edittu in su 1830 e in su 1831, ma su malumore fit meda, in custos annos es' chi Melchiorre Murenu aiat cantadu custos versos chi sun subra.