Lanusèi

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
(Reindiritzadu dae Lanusè)
Bae a: navigadura, chirca


Lanusèi
Lanusei-Stemma.png
Nùmene ufitziale: Lanusei
Istadu: Flag of Italy.svg Itàlia
Regione: Bandera Regione Sardigna.jpg Sardigna
Provìntzia: Ogiastra (Og)
Ladiore: 39°53′0″ Nord
Longhiore: 9°33′0″ Est
Artiore: 595 m. subra su mare
Tirada: 53.38 km²
Populatzione:
5655 31/12/2010
105,94 biv./km²
Apendìtzios: {{{apendìtzios}}}
Comunes lacanantes: Àrthana, Barì, Cardedu, Elini, Gàiru, Irbonu, Iersu, Loceri, Osini, Tertenia
Còdighe postale: 08045
Prefissu telefònicu: 0782
Còdighe istat: 105010
Còdighe catastale: E441
Bividores: lanuseinus
Patronu:
 - Santu
 - Die

Maria Maddalena
22 de su mesi de Argiolas
Giassu web: Giassu Istitutzionali


Su comunu de Lanusèi in sa provincia de s'Ogiastra


Lanusèi [1]) (fintzas Lanusè) est una citadi [2] de 5.728 bividoris, cabu-de-logu, cun Tortolì, de sa Provìntzia de s'Ogiastra. Est sedi de munsignori (Diocesi di Lanusei), de tribunali e de sa ASL (ASL n°4 di Lanusei) cun s'uspidali.

S'importàntzia istoriga de su cleru in sa citadi est deppia a innantis de totu a sa presentzia de is Salesianus, ca in Lanusèi anti postu sa prima domu insoru de sa Sardigna su 14 de su mes'e Lampadas de su 1902. Sa Diocesi di Lanusei incluit peri comunus a foras de sa Provintzia de s'Ogiastra, Biddeputzi, Sàdili, Seulu, Iscalepranu e Istersili ca funti in Provìntzia de Casteddu. In Lanusèi nci funti medas ofitzius e unu de is osservatorius astronomicus publicus prus mannus de s'Italia, su "Osservatorio Astronomico F. Caliumi", in pitzu de su Monti Armidda a prus o mancu 1100 m.

In Lanusèi est nasciu Cristoforo Mameli ca in su 1849 est istetiu ministru de sa publica istrutzioni in su guvernu de su Regnu de Sardigna ( est sa funtzioni prus arta mai tenta fincias a immoi de unu bividori de Lanusei) e a pustis senatori e deputau de su Regnu de s'Italia.

Geografia fisica[acontza | edit source]

Lanusèi est su segundu comunu prus mannu de sa provintzia a pustis de Tortolì e prus importanti po tottus is ofitzius e is scolas ca tenit.

Is treminis geograficus de su territoriu de lanusèi funti:

Bixinaus storicus[acontza | edit source]

Is bixinaus prus antigus de sa cittadi de Lanusèi funti:

  • Niu Jossu, ca pigat is domuns postas a suta de sa via Roma;
  • Niu Susu, is domus a pissu de sa Via Roma fincias a Piriorgiu e a su viale Europa;
  • Barigau, postu addai de su Riu Mesu 'Idda giai Erriu 'e is Janas, ca, de cantu narat Vittorio Angius, ca 'nd'allegat in su Dizionario degli Stati Sardi candu allegat de Lanusei, in sa metadi de s'800 fut una pariga 'e domus a foras de sa 'idda;
  • Mesu 'Idda, postu a pissu de sa ferrovia a suta de Niu Jossu.

Sa Via Roma, ca sa genti ddi narat Cursu, e sa Prassa Vittorio Emanuele II (ca ddi nanta prass'e Cresia) poitta incuna nc'est sa Cattedrali de Santa Maria Maddalena, collegant cun medas caminus e camineddusis cuattru bixinaus, ponendudeddus paris.


Onorificenzias[acontza | edit source]

Lanusèi tenit su titulu de Cittadi Conferiu cun su D.P.R. de su 10 de su mes'e Idas de su 2002 [3]

Affroddius[acontza | edit source]

Lanusèi at bintu sa 8a puntada in Atene e i est lompia in finali de is "Giogus chene Treminis" de su 1995.