Corfu de gorgobena

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.

Provintzia de Casteddu-Istemma.png
Articulu in campidanesu
Provintzia de Casteddu-Istemma.png

Su corfu de gorgobena (lu naran fintzas corfu de gùturu o oclusiva glotidale surda; in inglesu si nat glottal stop, in frantzesu coup de glotte) est unu sonu chi si faghet faghende essire forte s'àera a foras dae sos purmones e in su matessi momentu serrende e torrende a abèrrere deretu sa gorgoena acurtzu a ue sunt sas cordas vocales. In s'alfabetu fonèticu internatzionale IPA s'iscriet cun sa litera [ʔ].

Si narat chi est unu sonu oclusivu ca si faghet firmende pro unu momentu s'àera comente est colende in sa gorgoena e a pustis lassende·la essire.Si narat chi est surdu ca non faghet sonare sas cordas vocales.Si narat chi est guturinu (in italianu glottidale) ca si faghet in intro de sa gorgoena.

In sardu si narat in sos limbàgios barbaritzinos de Ollollai, Fonne, Orgòsolo, Mamujada, Oltzai, Ovodda, Gavoi, Lodine, Ulìana imbetzes de sa c "tosta" (sa oclusiva velare surda chi l'iscrient [k] in s'alfabetu fonèticu IPA) comente bi fiat in latinu e comente est abbarrada in sas àteras biddas a curtzu a Nùgoro . (es. chisina>hisina; secare>sehare; porcu>polhu ocru>olhu) Custu sonu l'iscrient cun sa h, o in calicuna de custas biddas fintzas cun s'apòstrofo ( ' ); b'at meda gente chi iscriet "c" o "ch" comente in sos àteros limbàgios sardos leghende·si ·lu comente lu narant issos.

Custu matessi sonu lu manìgiant in su Sarrabus puru. In sos limbàgios sarrabesos de Biddeputzi, Murera e Santu Idu narant su corfu de gorgoena imbetzes de sa n e de sa l cando custas cunsonantes sunt in mesu de vocales ( es. sole>sohi; pane>pahi; cane>cahi).

In sos àteros limbàgios sardos su corfu de gorgoena si podet nàrrere prima de una vocale in s'incomintzu de una paràula ma no at perunu balore fonològicu. Gai etotu est in italianu e in àteras limbas europeas. Est unu fonema importante in ateras limbas comente s'arabu.