Jump to content

Paleolìticu

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
Custu artìculu est iscritu cun sa grafia Limba Sarda Comuna. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:

campidanesu · logudoresu · nugoresu

Stonehenge
Part of "School of Athens" by Raphael (Raffaelo Sanzio, 1483-1520)
Preistòria
Paleolìticu - Neolìticu
Edade de su ràmene - Edade de su brunzu
Edade de su ferru
Edade antiga
Mesopotàmia - Egitu Antigu
Tziviltade de sa badde de s'Indus
Tziviltade nuraghesa
Fenìtzios - Etruscos - Cartaginesos
Antighidade clàssica
(Gregos, Romanos)

Tzina antiga - Ìndia antiga

Edade mèdia
Edade Mèdia Arta
Edade Mèdia Tzentrale
Edade Mèdia Bàscia
Impèriu Romanu de Oriente
Edade moderna
Edade de sas esploratziones
Rinaschimentu
Barocu - Illuminismu
Rivolutzione frantzesa
Rivolutzione industriale
Edade cuntemporànea
Prima Gherra Mundiale
Segunda Gherra Mundiale
Gherra frida

Istòria de su tempus presente


v  d  e

Su paleolìticu (de su gregu παλαιός, palaiós, antigu, e λίθος, líthos, pedra, "edade de sa pedra segada") est una tapa de sa preistòria de sos umanos caraterizada dae s'impreu de istrumentos de pedra segada, mancari puru s'utilizaiant àteras matèrias primas orgànicas (male cunserbadas e pagu connotas) pro fàghere vàrios trastos: ossu, corru, linna, còiru, fibras vegetales, etz Est su perìodu prus longu de s'istòria umana, sende chi s'iscàmpiat dae 2,5 milliones de annos faghet (in Àfrica) fintzas a unos 9.000 annos faghet tzirca e si partzit in tres fases: su paleolìticu inferiore, su paleolìticu mèdiu e su paleolìticu superiore, a su cale s'annanghet unu perìodu terminale mentovadu epipaleolìticu (sa tapa a sighire a s'epipaleolìticu e pretzedente a su neolìticu est su mesolìticu).

Su paleolìticu si caraterizat, aprossimadamente, pro s'impreu de istrumentos grussos, pesantes, difìtziles de usare e, in generale, male traballados. Galu no ant isvilupadu una capatzidade prena a fraigare. S'òmine de su paleolìticu est nòmade, est a nàrrere, pigat aposentamentu in unu logu e si nche abarrat fintzas a nde consumare sas risorsas naturales.

Su tèrmine paleolìticu est istadu creadu dae s'archeòlogu John Lubbock in su 1865, in opositzione a neolìticu ('edade moderna de sa pedra'). Ambas duas costituint su chi si ddi narat edade de sa pedra (s'elaboratzione de istrumentos de pedra definit sa diferèntzia cun s'edade de sos metallos).

Preistòria e Protoistòria de su Mundu Betzu
Edade de sa Pedra Edade de sos Metallos
Paleolìticu Mesolìticu
Epipaleolìticu
Neolìticu Edade de su Ràmene
(franca s'África subsahariana)
Edade de su Brunzu
(franca s'África subsahariana)
Edade de su Ferru
Paleolìticu inferiore Paleolìticu mèdiu Paleolìticu superiore