Jump to content

Edade de su Ferru

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
(Reindiritzadu dae Edade de su ferru)
Custu artìculu est iscritu cun sa grafia Limba Sarda Comuna. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:

campidanesu · logudoresu · nugoresu

Isparghidura de sos pòpulos durante s'edade de su Ferru, cara a su 700 a.C.
Part of "School of Athens" by Raphael (Raffaelo Sanzio, 1483-1520)
Preistòria
Paleolìticu - Neolìticu
Edade de su ràmene - Edade de su brunzu
Edade de su ferru
Edade antiga
Mesopotàmia - Egitu Antigu
Tziviltade de sa badde de s'Indus
Tziviltade nuraghesa
Fenìtzios - Etruscos - Cartaginesos
Antighidade clàssica
(Gregos, Romanos)

Tzina antiga - Ìndia antiga

Edade mèdia
Edade Mèdia Arta
Edade Mèdia Tzentrale
Edade Mèdia Bàscia
Impèriu Romanu de Oriente
Edade moderna
Edade de sas esploratziones
Rinaschimentu
Barocu - Illuminismu
Rivolutzione frantzesa
Rivolutzione industriale
Edade cuntemporànea
Prima Gherra Mundiale
Segunda Gherra Mundiale
Gherra frida

Istòria de su tempus presente


v  d  e

S'edade de su ferru est s'ùrtimu perìodu printzipale de sa partzidura traditzionale de sas tres edades, istabilida in su 1820 dae Christian Jürgensen (chi aiat istabilidu una classificatzione segundu sos materiales impreados in cada perìodu), e benit a fatu de s'edade de su brunzu (tenet peri cumbènnidu inghitzu cara a su de 13 sèculos a.C. in su mundu mediterràneu e in s'Oriente Mèdiu; intre su de 9 e su de 8 sèculos a.C. in s'Europa setentrionale). In die de oe, su tèrmine at pèrdidu balore che a tapa istòrica de s'istòria de s'umanidade, bidu ca est petzi aplicàbile in intro de s'àmbitu europeu e mediuorientale. Su perìodu de s'edade de su ferru si partzit issu etotu in perìodu de sa cultura de Hallstatt e perìodu de sa cultura de La Tène. S'edade de su ferru si caraterizat pro s'impreu de su ferru che a metallu, impreu importadu dae s'Oriente peri s'immigratzione de tribùs indoeuropeas chi, partende dae su 1200 a.C. aiant comintzadu a arribare a s'Europa otzidentale.

Custos emigrantes indoeuropeos sunt inditados normalmente che tzèlticos mancari su pòpulu de custu nùmene fiat petzi unu intre de sos vàrios de sos chi pigaiant parte a sas emigratziones, Fiant arribados in unu perìodu longu de emigratziones de grupos diferentes meda intre issos e issos, mancari cunserbaiant tzertos elementos omogèneos comente una sèrie de limbas indoeuropeas e unas cantas costumas culturales simigiantes.


Preistòria e Protoistòria de su Mundu Betzu
Edade de sa Pedra Edade de sos Metallos
Paleolìticu Mesolìticu
Epipaleolìticu
Neolìticu Edade de su Ràmene
(franca s'África subsahariana)
Edade de su Brunzu
(franca s'África subsahariana)
Edade de su Ferru
Paleolìticu inferiore Paleolìticu mèdiu Paleolìticu superiore