Alabama

Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.

Coordinatas: 32°42′N 86°42′W / 32.7°N 86.7°W32.7; -86.7

Flag of the Italian region Sardinia.svg
Articulu in LSC
Flag of the Italian region Sardinia.svg

S'Alabama, inditadu in ruju in sa mapa de sos Istados Unidos de Amèrica
Bandera de s'Alabama

S'Alabama (/ˌæləˈbæmə/) est unu istadu federadu chi s'agatat in sa regione de Sud-Est de sos Istados Unidos de Amèrica. Sa capitale est Montgomery, sa prus manna tzitade Birmingham.

Su nomìngiu de s'Alabama est "Yellowhammer State" (Istadu de su Cincirri Grogu). Su cincirri est difatis su pugione chi rapresentat s'istadu. Àteros nomìngios sunt "Cotton State" (Istadu de su Cotone) e "Heart of Dixie" (Su coro de Dixie). Dixie est unu paranùmene usadu a inditu de sos bividores de su Sud de sos Istados Unidos.

Geografia[modìfica | edit source]

Allàcanat in su Nord cun su Tennessee, in s'Est cun sa Geòrgia, in s'Ovest cun su Mississippi, in su Sud-Est cun sa Flòrida e in su Sud tenet bessida a mare in su Gulfu de Mèssicu.

S'Alabama est su de 30 istados prus istèrridos e de 23 prus populados intre sos 50 chi cumponent sa natzione. Tenet abbas intranàbiles navigàbiles.

Istòria[modìfica | edit source]

Sos primos isproradores europeos de s'Alabama sunt istados ispagnolos in su sèculu XVI. Prus de 160 annos a pustis sos frantzesos nde aiant fundadu sa prus antiga tzitade: Mobile.

Cun sa derrota de sa Frantza in sa gherra de sos sete annos fiat tzèdidu a su Renniu Aunidu. Passadu a èssere territòriu de sos Istados Unidos, s'Alabama fiat aprovadu a istadu federadu de 22 in su 1819. S'economia in s'800 fiat crèschida gràtzias a sos cultibos de cotone, ma fiat basada mascamente subra su traballu de sos iscravos nieddos.

S'11 de ghennàrgiu 1861 s'Alabama aiat decraradu sa bessida de s'Unione. Fiat abarradu indipendente una pariga de dies e a coa si fiat aunidu a sos Istados Cunfederados. De s'acabu de sa Gherra Tzivile, at connotu pagu isvilupu e economicamente est abarradu acapiadu a sa massaria. Fintzas a sos annos '60 de su sèculu XX s'Alabama at antamas bidu sos interèssios de sas classes ricas biancas prevalèssire subra cussos de sos poburos. Sos afro-americanos fiant sos prus agrabiados, fintzas a tando ant bividu discriminados e chentza deretos.

Economia[modìfica | edit source]

A pustis de sa II Gherra Mundiale s'economia de s'istadu est passada de s'apoderare mascamente de massaria a si disvariare, fintzas gràtzias a imbestimentos de sas fortzas armadas de sos Istados Unidos.

Àteros progetos[modìfica | edit source]

Flag of the USA.svg Istados Unidos de Amèrica Flag of the USA.svg
Istados federados Flag of Alabama.svg Alabama - Flag of Alaska.svg Alaska - Flag of Arizona.svg Arizona - Flag of Arkansas.svg Arkansas - Flag of California.svg Califòrnia - Flag of North Carolina.svg Carolina de Nord - Flag of South Carolina.svg Carolina de Sud - Flag of Colorado.svg Colorado - Flag of Connecticut.svg Connecticut - Flag of North Dakota.svg Dakota de Nord - Flag of South Dakota.svgDakota de Sud - Flag of Delaware.svg Delaware - Flag of Florida.svg Flòrida - Flag of Georgia (U.S. state).svg Geòrgia - Flag of Hawaii.svg Hawaii - Flag of Idaho.svg Idaho - Flag of Illinois.svg Illinois - Flag of Indiana.svg Indiana - Flag of Iowa.svg Iowa - Flag of Kansas.svg Kansas - Flag of Kentucky.svg Kentucky - Flag of Louisiana.svg Louisiana - Flag of Maine.svgMaine - Flag of Maryland.svg Maryland - Flag of Massachusetts.svg Massachusetts - Flag of Michigan.svg Michigan - Flag of Minnesota.svg Minnesota - Flag of Mississippi.svg Mississippi- Flag of Missouri.svg Missouri - Flag of Montana.svg Montana - Flag of Nebraska.svg Nebraska - Flag of Nevada.svg Nevada - Flag of New Hampshire.svg New Hampshire- Flag of New Jersey.svg New Jersey - Flag of New York.svg New York - Flag of New Mexico.svg Nou Mèssicu - Flag of Ohio.svg Ohio - Flag of Oklahoma.svg Oklahoma - Flag of Oregon.svg Oregon - Flag of Pennsylvania.svg Pennsylvania - Flag of Rhode Island.svg Rhode Island - Flag of Tennessee.svg Tennessee - Flag of Texas.svg Texas - Flag of Utah.svg Utah - Flag of Vermont.svg Vermont - Flag of Virginia.svg Virgìnia - Flag of West Virginia.svg Virgìnia Otzidentale - Flag of Washington.svg Washington - Flag of Wisconsin.svg Wisconsin - Flag of Wyoming.svg Wyoming
Distretu federale Flag of Washington, D.C..svg Washington (Distretu de Colùmbia)
Àreas insulares Flag of Guam.svg Guam - Ìsulas Mariannas Setentrionales - Flag of the United States Virgin Islands.svg Ìsulas Vìrgines Americanas - Flag of Puerto Rico.png Puerto Rico - Flag of American Samoa.svg Samoa Americanas
Ìsulas minores perifèricas Ìsula Baker - Ìsula Howland - Ìsula Jarvis - Atollu Johnston - Kingman Reef - Atollu de Midway - Ìsula Navassa - Flag of Palmyra Atoll (local).svg Atollu Palmyra - Flag of Wake Island.svg Ìsula de Wake